hlcgunler

13/12/2008

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASININ TARİHÇESİ

Türkiye’deki Menkul Kıymet Piyasalarının Tarihçesi

Türkiye’deki organize menkul kıymet piyasalarının kökleri 19.yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanmaktadır. İlk menkul kıymetler piyasası Kırım Savaşı’nı takiben 1866 yılında Osmanlı İmparatorluğu zamanında kurulmuş olan “Dersaadet Tahvilat Borsası” idi. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu takiben 1929 yılında çıkartılan 1447 sayılı “Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu" ile sermaye piyasalarının, yeni ismiyle “İstanbul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası” adı altında organize olması sağlanmıştır.

Borsa, kısa sürede, gelişerek yurtçapında girişimcilerin fon ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli katkıda bulunmuştur. Ancak, 1929 Krizi, 2.Dünya Savaşı’nın patlak vermesi, Türk iş dünyasını olumsuz etkilemiş ve Borsa’nın  başarısını gölgede bırakmıştır. Takip eden yıllardaki endüstri devrimi süresince, hisse senetlerini halka arz eden anonim şirketlerin sayısı da sürekli olarak artmıştır. Bu hisseler çoğu bireysel, bir kısmı da kurumsal olan yatırımcılardan yoğun talep görmüştür.

1980’li yılların ilk dönemlerinde sağlıklı sermaye hareketlerine uygun gerek mevzuat gerekse kurumların oluşması yönünden Türk sermaye piyasalarında önemli gelişmeler oldu. 1981 yılında Sermaye Piyasası Kanunu çıkartıldı. Bir sene sonra 1982 yılında menkul kıymetler piyasasının idaresinden, kontrolünden ve mevzuatının düzenlenmesinden sorumlu resmi kurum olan Sermaye Piyasası Kurulu Ankara’da kuruldu.

Ekim 1983 Türkiye’de menkul kıymet borsalarının kuruluşunu öngören bir kararname çıktı. Ekim 1984’de ise "Menkul Kıymet Borsalarının Kuruluşu ve Çalışma Esasları" Resmi Gazete’de yayınlandı. Çalışma esaslarına ilişkin mevzuat Olağanüstü Genel Kurul toplantılarında kabul edildi ve 26 Aralık 1985 tarihinde İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) resmen kuruldu.

 İMKB’nin Kuruluşundan İtibaren Önemli Gelişmeler

13/12/2008

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER

Organizasyon

Bu Sayfada :

İMKB Başkanı

Genel Kurul

Yönetim Kurulu

Denetim Kurulu

Başkan Yardımcıları

Hukuk Başmüşaviri

Teftiş ve Gözetim Kurulu

Danışmanlar

Müdürlükler

Komiteler

Denetim

Yasal Dayanak

 

 

 

 

 

 

 

 

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), hisse senetleri, hazine bonoları ve devlet tahvilleri, gelir ortaklığı sertifikaları, özel sektör tahvilleri, yabancı menkul kıymetler, gayrimenkul sertifikaları ve uluslararası menkul kıymetlerin alım ve satımının yapılmasını sağlamak amacıyla 26 Aralık 1985 günü kurulmuş olup, 3 Ocak 1986 yılında faaliyete başlamıştır.

İMKB, yönetim kurulu tarafından yönetilir. Hüseyin ERKAN, 2 Kasım 2007 tarihinde üçlü kararname ile İMKB’ye Başkan olarak atanmıştır. Yönetim Kurulu'nun diğer dört üyesi, yatırım bankaları, ticari bankalar ve aracı kurumlar olmak üzere Borsa üyelerini oluşturan üç ayrı kategorideki aracı kuruluşları temsilen seçilmektedir.

Özerk ve mesleki bir kamu kurumu olarak İMKB yetkili olduğu konu ve alanlarda kendi yasal düzenlemelerini yapabilme avantajına sahiptir. Yapılan alım satım işlemlerinden oransal olarak alınan borsa payı, kotasyon ücretleri ve mevzuatta gösterilen diğer kalemler gelirlerini oluşturmaktadır.

İMKB Başkanı

Hüseyin ERKAN, üçlü kararname ile Borsa’nın genel yönetimi ve temsili görevlerinin yanı sıra sermaye piyasalarını düzenlemek ve denetlemekle görevli Sermaye Piyasası Kurulu ile Borsa Üyeleri arasındaki ilişkilerde aracılık rolü üstlenen İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve Borsa’nın Yönetim Kurulu Başkanı olarak beş yıl süreyle görev yapmak üzere atanmıştır.

Genel Kurul

Genel Kurul, İMKB üyelerinden oluşan bir üst karar organıdır. Kararları, SPK’nın onayına tabidir. Genel Kurul ayrıca, İMKB’nin sevk ve idaresi ile ilgili önemli konuları karara bağlar. Olağan ve olağanüstü olmak üzere toplanabilen genel kurulda her üyenin bir oyu bulunmaktadır.

Yönetim Kurulu

Yönetim Kurulu, İMKB’nin günlük işlerinin sevk ve idaresi ile kotasyon, uyuşmazlık, disiplin işlemleriyle ilgili olarak kararlar almak üzere düzenli olarak toplanır. Aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanı olan İMKB Başkanı dahil olmak üzere beş üyeden oluşur. Başkan dışındaki üyeler, yatırım ve kalkınma bankaları, aracı kurumlar ile bankalardan oluşan üç ayrı kategorideki aracı kuruluşları temsilen genel kurul tarafından dört yıl için seçilirler.

Denetim Kurulu

İMKB’nin mali hesap ve kayıtlarını denetlemek üzere genel kurul üyeleri arasından Genel Kurul tarafindan, 2 yıl için, iki denetçi seçilir.
İMKB’nin hesapları ayrıca bağımsız denetim kuruluşları tarafindan da denetlenmektedir.

Başkan Yardımcıları

İMKB’nin, Başkan ve Yönetim Kurulu ile müdürlükler ve diğer birimler arasındaki iletişimi sağlama ve kendilerine bağlı bulunan Borsa hizmet birimlerinin genel yönetimi ve temsili rolünü üstlenen bir Birinci Başkan Yardımcısı ve üç Başkan Yardımcısı bulunmaktadır.

Hukuk Başmüşaviri

Borsa’yı adli, idari ve diğer ilgili kurumlar nezdinde temsil etmek, mevzuat düzenleme çalışmalarına yardımcı olmak, hukuki konularda Borsa Başkanı ve Borsa’nın birimlerine müşavirlik hizmeti sunmak, Hukuk İşleri Müdürlüğü’nün koordinasyonunu yapmak ve bu Müdürlükçe yapılan çalışmaları takip etmek ve yönlendirmekle görevlidir. Hukuk Başmüşaviri, yönetim ve özlük işleri bakımından Başkan Yardımcısı statüsünde olup, doğrudan doğruya Borsa Başkanı’na karşı sorumludur.

Teftiş ve Gözetim Kurulu

Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanlığı, Borsa Başkanlığı’nca tespit olunacak esaslar çerçevesinde Borsa üyelerinin işlemlerinin teftiş ve denetimi ile Borsa içi işlemlerin kontrol edilmesi ile yükümlüdür. Teftiş ve Gözetim Kurulu Başkanı , yönetim ve özlük işleri bakımından Başkan Yardımcısı statüsünde olup, doğrudan doğruya Borsa Başkanı’na karşı sorumludur.

Danışmanlar

Danışmanlar, çeşitli konularda İMKB Başkanı’na danışmanlık yapmak üzere atanabilirler.

Müdürlükler

İMKB’ nin günlük iş ve işlemleri çeşitli müdürlükler aracılığıyla yürütülür.

Komiteler

İMKB Yönetim Kurulu’na yardımcı olmak üzere Kotasyon, Disiplin ve Uyuşmazlık Komiteleri bulunmaktadır. Kotasyon Komitesi, menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması, çıkarılması,yeniden alınması, başvurularını değerlendirerek Yönetim Kurulu’na rapor sunmak; Disiplin Komitesi, Borsa’da düzeni ve dürüstlüğü bozan ve Borsa işlerine hile karıştıran, Borsa işlerinin açık, düzenli ve dürüst yürütülmesi için yapılan düzenlemelere uymayanlarla ilgili kararlar alarak Yönetim Kurulu’nun onayına sunmak; Uyuşmazlık Komitesi, Borsa işlemlerine ilişkin olarak, üyeler ve üyelerle müşteriler arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözümü ile ilgili olarak Yönetim Kurulu’na yardımcı olmak görevlerini yapar.

Ayrıca, İMKB’de , alım-satım teknolojilerinin geliştirilmesi, vadeli işlemler de dahil olmak üzere yatırım araçlarının tanıtımı, İMKB’nin geliştirilmesi gibi çeşitli komiteler kurulmuştur.

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın Denetlenmesi

Sermaye Piyasası Kurulu Türk sermaye piyasalarında düzenleme ve denetleme yetkileri ile donatılmış bir kurum olarak, yatırımcıların, kamunun ve bunların yatırımlarının korunmasını sağlamak amacıyla İMKB ve İMKB üyelerini denetlemekle görevlidir.

Yasal Dayanak

Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında 91 sayılı KHK 06 Ekim 1983 tarih ve 18183 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanmıştır. Kararname, Türkiye’ nin sermaye piyasalarını daha etkin hale getirmek perspektifi ile Türkiye’de menkul kıymet alım satım işlemlerinin gerçekleştirilmesine elverişli ortam yaratmak amacıyla Türkiye’de menkul kıymetler borsalarının kuruluş esas ve şartlarını düzenlemektedir.

Türkiye’de menkul kıymetler borsalarının kuruluş, çalışma, denetlenme ve borsada alım satım esasları ile borsa üyelerinin kuruluş, çalışma ve yükümlülüklerini düzenleyen “Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” 06.10.1984 tarih ve 18637 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.